Czyste tynki i zaprawy — co to są tynki czystowapienne? A czy tynki gipsowe są bezpieczne
- Miesiąc temu wprowadziłam się do świeżo ukończonego domu. Od tego czasu nabawiłam się astmy (…). Jakie alergeny związane z nowym budynkiem mogą przyczyniać się do zachorowania na astmę? – takie pytanie skierowała pewna kobieta do redakcji magazynu Medycyna Praktyczna. W odpowiedzi usłyszała, że “Wiele substancji występujących w farbach, lakierach, materiałach budowlanych stosowanych w naszych domach może wywoływać przejściowy stan zapalny”.
Nic dziwnego, że coraz więcej osób interesuje się czystymi alternatywami dla zwykłych materiałów budowlanych — i tak trafiają na tynki czystowapienne. Ale co to właściwie jest?
Ponieważ liczba przypadków alergii oddechowych czy skórnych rośnie od lat lawinowo (wg. WHO co 10 lat się… podwaja), coraz więcej osób zastanawia się nad przyczynami. Dieta? Środowisko? Na pewno mają znaczenie, ale szczególną uwagę od niedawna zaczęto poświęcać temu, jak mieszkamy; poczynając od materiałów budowlanych użytych w domu. Szczególnie, że nie zawsze mamy pełną wiedzę na temat tego, jak był przeprowadzany remont.
Zdj: Wnętrze restauracji wykończonej tynkami glinianymi Yosima
Co to są czyste tynki lub tynki czystowapienne?
Tynk czystowapienny to nic innego jak tynk złożony wyłącznie z wodorotlenku wapnia w wysokich proporcjach do kruszywa:
- zawiera naturalne wapno hydrauliczne ze złóż Otterbein (NHL) i gruboziarniste kruszywo
- bez cementu i syntetycznych dodatków
- niepalny, ekologiczny, przyjazny alergikom
- alkaliczny, chroni przed rozwojem mikroorganizmów
Ilustracja 1: Podział wapna budowlanego; oprac. własne
Właśnie z uwagi na to, że tynki czystowapienne na bazie naturalnego wapna hydraulicznego chronią mury przed pleśnią, można je potraktować jako inwestycję w lepsze zachowanie murów i fundamentów na przestrzeni lat.
Czy wiesz, że… tynki czystowapienne były stosowane przy budowie wielu z najlepiej zachowanych do dziś zabytków, jak Koloseum czy Zamek Neuschwanstein w Bawarii.
Czy istnieje tynk bez gipsu?
Tak, można kupić tynki bez gipsu i to niekoniecznie cementowe.
| Tynki czystowapienne i inne tynki wykończeniowe na bazie wapna lub gliny mogą być dobrą alternatywą dla mało odpornych i wysoko pylących tynków gipsowych. Szczególnie w kontekście zabytków, gdzie dają bardziej naturalny efekt i chronią mury przed dalszą degradacją. |
|---|
Czy istnieją bezcementowe zaprawy?
Tak, wbrew pozorom istnieją nawet bezcementowe zaprawy. Znajdują zastosowanie szczególnie w konserwacji zabytków:
- Cement jest twardszy i stabilniejszy od starych cegieł czy kamieni, więc nie przenosi obciążeń jak historyczne tynki czystowapienne — naturalne naprężenia obciążają więc i tak już stare cegły, które w efekcie pękają jeszcze szybciej, o czym pisaliśmy w naszym poradniku pod tym adresem:
[LINK]
- Zaprawa cementowa nie odprowadza wody równomiernie na całej głębokości muru — wilgoć niszczy więc warstwę wierzchnią, a wyszczerbione cegły jeszcze bardziej się kruszą itp.
Jakie tynki i zaprawy są najbezpieczniejsze na placu budowy?
(…) Warto wspomnieć, ze składniki farb, lakierów i materiałów budowlanych mogą być także przyczyną kontaktowego zapalenia skóry, czyli tzw. wyprysku kontaktowego, pojawiającego się zwykle przy zawodowym narażeniu na te substancje.” – czytamy dalej w odpowiedzi na łamach Medycyny Praktycznej. To już dotyczy przechowywania i kontaktu bezpośredniego na placu budowy, niemniej osoby wrażliwe powinny rozważyć na czas remontu domu alternatywy:
- Tynki gliniane są do tego stopnia bezpieczne, że w budownictwie naturalnym (domy z gliny i słomy — straw-bale) w pokrywaniu ścian metodą tzw. obrzutki mogą uczestniczyć nawet… dzieci.
- Tynki wapienne od zamierzchłych czasów stosowano do bielenia domów, obejść i wnętrz obór ze względu na właściwości antybakteryjne i higroskopijne — regulują mikroklimat w domu.
- W miejsce zwykłych farb (szczególnie, jeśli rodzina ma się wprowadzić krótko po remoncie) warto wybrać bardziej naturalne zamienniki zawierające niski poziom LZO — pisaliśmy o tym w osobnym artykule:
Farby bez szkodliwej chemii. PORÓWNANIE: gliniane, wapienne, eko
Podsumowanie: jak stworzyć i utrzymać naturalny mikroklimat w domu?
Wspomniany już naturalny mikroklimat w domu da się uzyskać, stosując materiały, które:
- nie blokują naturalnego przepływu powietrza do wnętrz ani odprowadzania pary wodnej;
- nie wydzielają toksycznych substancji, tak jak np. farby emulsyjne wydzielają lotne związki organiczne, a winylowe parkiety — cząsteczki formaldehydu;
- mają dodatkowe parametry, jak np. antybakteryjne właściwości naturalnych tynków czystowapiennych.
Ważne! Często otrzymujemy pytanie, czy ma sens kłaść na ściany w bloku czystowapienne tynki. Oczywiście tak dla zdrowia mieszkańców, ale pamiętając, że aby ściana faktycznie “oddychały”, to wszystkie elementy składowe muszą być paroprzepuszczalne i umożliwiać swobodną cyrkulację. Jeśli więc np. ściany są ocieplone styropianem, a tynk wapienny pokryty jest farbą olejną, to siłą rzeczy nie odczujemy korzyści ze stosowania naturalnych, czystych materiałów budowlanych.
Oczywiście w przypadku domów zabytkowych czy eksperymentalnych dochodzą dodatkowe zaprawy naprawcze i specjalistyczne zbrojące kleje. Poniżej można ściągnąć nasz bezpłatny e-book, w którym wyjaśniamy, czym naturalnie zastąpić konkretne materiały budowlane wykorzystywane podczas budowy domu i remontu: