Jak czyścić i pielęgnować tynki gliniane, wapienne i gliniano-wapienne?
Odpowiadając na liczne pytania o to, jak dbać o tynki gliniane, jak czyścić tynki wapienne i jak pielęgnować naturalne wykończenia ścian, przygotowaliśmy przewodnik dla wszystkich tych, którzy prawidłową pielęgnacją chcą przedłużyć życie wnętrz.
Konkretnie opowiemy tu:
- jak czyścić tynk gliniany,
- jak czyścić tynk wapienny,
- czy gliniane tynki trzeba olejować lub woskować,
- jak dbać o tynki gliniano-wapienne i inne naturalne wykończenia ścian.
Na końcu tekstu znajdziesz miejsce na darmowy poradnik, z którym dodatkowo łatwo naprawisz ubytki i odnowisz tynki.
Spis treści
Jak czyścić tynk gliniany?
Stereotyp mówi, że tynku glinianego się nie czyści, że nie da się go wyczyścić, a próby kończą się nieodwracalnym zniszczeniem powierzchni.
Tymczasem jest odwrotnie: czyszczenie większości plam jest proste, a unikalne właściwości tego typu tynku pozwalają stosunkowo łatwo pozbyć się nawet plam z herbaty czy soku.
Jak to się robi?
W praktyce:
- Jeśli to możliwe, unikaj wywabiania plam na mokro, bo to może łatwo uszkodzić tynk. Pozostaw plamy do wyschnięcia.
- Wiele plam po wyschnięciu przestaje być widocznych. Jeśli nie, można spróbować wywabić je tzw. magiczną gąbką lub wacikiem nasączonym wybielaczem do tkanin. Wacik wystarczy przyłożyć w wybranym miejscu, zostawić do wyschnięcia, ewentualnie powtórzyć. Nie wcierać.
- Jeśli plama nie schodzi, trzeba przygotować sobie trochę tynku glinianego w kolorze tynku na ścianie. Gąbką na mokro należy go wetrzeć w wybrane miejsce i pozostawić do wyschnięcia. W razie potrzeby czynność powtórzyć.
Zdecydowaną zaletą tynków glinianych jest właśnie ich „plastyczność”. Tynku cementowego nie da się uzupełniać w ten sposób, podczas gdy gliniany można „poprawiać” w nieskończoność.
Warto zauważyć: To jedna z praktycznych przewag tynków glinianych. Zamiast traktować każde zabrudzenie jak trwałą wadę, często można lokalnie odświeżyć lub uzupełnić powierzchnię tym samym materiałem.
A co ze ścianami pomazanymi kredkami czy flamastrami? Cóż, można próbować wywabiać plamy za pomocą tych samych sposobów, co w przypadku zwykłych tynków, ale tak samo jak przy tynku cementowym czy gipsowym często… nie pozostaje już nic innego, jak ponownie je przemalować.
Jak czyścić tynk wapienny?
Niektórzy pamiętają jeszcze stare chaty, w których ściany co roku były bielone wapnem. To wiąże się z największą wadą, a jednocześnie zaletą tynku wapiennego:
- nie wszystkie plamy da się z niego wywabić — można próbować podstawowymi metodami opisanymi w akapicie o tynkach glinianych,
- jednocześnie odnowienie ściany pokrytej tynkiem wapiennym naprawdę jest aż tak proste: wystarczy ją przemalować, bez chemicznego zapachu w domu, niezmywalnych plam po farbie i tego typu problemów, które wiążą się z tradycyjnym remontem,
- kolejnym atutem jest możliwość zabezpieczenia ścian z tynkiem wapiennym już na etapie remontu, a mianowicie poprzez nacieranie go mydłem marsylskim, a następnie wypolerowanie.
W ten sposób powstaje tadelakt, który ma zarówno wady, jak i zalety. Ściana staje się wodoodporna, więc ma ograniczoną paroprzepuszczalność, ale dzięki temu nadaje się do łazienek, a nawet do obudowy wanny czy umywalki. Plamy nie wnikają wtedy w tynk tak łatwo jak w zwykłą, niezabezpieczoną powierzchnię.
Najważniejsza decyzja:
- w miejscach, w których zabrudzenia są niemal pewne, np. w łazience albo nad zlewem w kuchni, warto rozważyć tadelakt,
- w salonie, sypialni i innych suchych pomieszczeniach zwykle wystarczają tradycyjne tynki wapienne,
- w razie problemów ścianę można odnowić farbą wapienną.
W związku z tym najlepszym sposobem, aby uniknąć zabrudzenia tynku wapiennego, jest podjęcie decyzji: tworzyć tadelakt, czy nie?
Najczęściej proponujemy tadelakt w miejscach, w których zabrudzenia są niemal pewne, np. w łazience albo na ścianie nad zlewem w kuchni, a zwyczajne tynki wapienne wszędzie tam, gdzie plamy mogą, ale nie muszą się zdarzyć.
Czy gliniane tynki trzeba olejować lub woskować?
Olejowanie, czyli nacieranie powierzchni olejem, zabezpiecza ją i redukuje pylenie, ale też ogranicza jej zdolność do „oddychania”. W przypadku glinianych tynków może niekorzystnie zmienić kolor i strukturę tynku. Dlatego glinianych czy wapiennych tynków zasadniczo się nie olejuje.
Jeśli powierzchnia jest pyląca lub znajduje się w miejscu, w którym trzeba ją dodatkowo zabezpieczyć, np. tuż nad łóżkiem, można spróbować zabezpieczyć tynki gliniane na jeden z kilku podanych niżej sposobów:
- Farba kazeinowa — kazeina po naniesieniu na ścianę wiąże luźne cząstki, zapewniając gładsze i trwalsze, ale nadal oddychające wykończenie. Do wyboru są gotowe fiksatywy kazeinowe, farba kazeinowa lub mieszanka przygotowana samodzielnie.
- Wygładzanie — ponownie odsyłamy do naszego przewodnika po tadelakcie, bo tam opisana jest metoda polerowania kamieniem. Ale to nie musi być kamień; niektórzy do wygładzania wapiennych tynków używają łyżki, wieczka po jogurcie, skórzanej rękawicy itp.
- Zastosowanie na tynku wapiennym odpowiedniej gładzi wykończeniowej.
- Zastosowanie impregnatu do tynków glinianych.
- Farba wapienna wykończeniowa.
Ciekawostka: Edgar Degas sam robił fiksatywę kazeinową z mleka do zabezpieczania swoich rysunków pastelowych.
Więcej o farbach naturalnych przeczytasz w artykule: Farby ścienne bez szkodliwej chemii – porównanie.
Więcej o różnych wykończeniach tynków glinianych znajdziesz tutaj: 14 gotowych pomysłów: jak wykończyć tynki gliniane?
Jak jeszcze utrzymać tynki wapienne i gliniane w dobrym stanie?
Kilka dodatkowych porad na koniec:
- Zawsze warto stosować szerokie listwy przypodłogowe — ochronią ściany np. podczas malowania podłóg.
- Nie zalecamy pokrywania tynkiem glinianym powierzchni typu drzwi czy framugi, bo łatwo je zniszczyć podczas wchodzenia, przestawiania mebli itp.
- Jeśli takie powierzchnie są zatynkowane, najlepiej utrwalić je werniksem.
W przypadku tynków wapienno-glinianych sposób pielęgnacji warto dobrać do charakteru wykończenia: jeśli powierzchnia zachowuje się bardziej jak tynk gliniany, lepiej zacząć od metod delikatnych i lokalnych; jeśli bliżej jej do tynku wapiennego, częściej sprawdza się odświeżenie lub przemalowanie.
Poniżej można pobrać darmowy e-book, który krok po kroku przeprowadza po naprawach starych, glinianych i wapiennych tynków:
Źródła
- Ianto Evans, The Hand-Sculpted House: A Practical and Philosophical Guide to Building a Cob Cottage, 2002.