NAJWIĘKSZY WYBÓR NATURALNYCH MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W POLSCE

Wolf Jordan i (nie tylko) beton konopny

Interesował się tajemnicami starożytnych, naturalnymi pigmentami i rozwojem, ale znany jest głównie w kontekście budownictwa naturalnego, a konkretnie: betonu konopnego, którego był jednym z największych propagatorów i współczesnych odkrywców.

Wolf Jordan i budownictwo naturalne

Pomimo że to on w dużej mierze ukształtował budownictwo naturalne, jakie znamy dziś, jego dziedzictwo jest rozproszone i w dużej mierze znane tylko pasjonatom. Mało kto wie, że Wolf Jordan bywał w Polsce; pod jego okiem w 2018 r. powstał np. mur w XVIII-wiecznym pałacu w Nakle. A skąd taka pasja?

Zaczynał wśród huku młotów pneumatycznych, towarzysząc ojcu w sprzedaży maszyn budowlanych dla tradycyjnego przemysłu betoniarskiego w Belgii na początku lat 70. XX w. „Przy okazji zapoznałem się z prawami rządzącymi procesem wiązania” — mówił w wywiadzie dla HempToday w 2019 r., odwołując się do chwil spędzonych na halach produkcyjnych i placach budowy.

Ale wkrótce „wpadł” w towarzystwo hippisów. Zaczął inaczej patrzeć na budowanie domów. „Niektórzy ludzie się nigdy nie zmienią” — dodawał po latach. „Ale ja tak”.

Ciekawostka: Wolf Jordan zaczynał bardzo blisko tradycyjnego przemysłu betoniarskiego, ale z czasem przeszedł w stronę zupełnie innego myślenia o budowaniu — prostszego, bardziej naturalnego i mocniej opartego na rzemiośle.

Co to jest beton konopny?

Na przekór otoczeniu — a mówimy o latach 80. i 90. XX w. — próbował uzmysłowić, że konopie w budownictwie to ogromna oszczędność, że techniki są proste i intuicyjne, a odpowiednio „obrobiony” tynk naturalny może być wodoodporny.

Można powiedzieć, że dzisiejszy boom na tego typu techniki to również pokłosie jego wykładów i szkoleń, na których wykształcił pokolenia fachowców.

Zwracał uwagę na technikalia: „jego” naturalne budownictwo to była nie tylko pasja i kreatywność, ale też konkretne proporcje i znajomość reakcji chemicznych. Stąd odkrycie, że ściany z betonu konopnego — jego zdaniem — powinno się tynkować najpierw warstwą tynku wapiennego, a dopiero na to kłaść gliniany. Dlaczego?

Zdaniem Wolfa Jordana:

  • hempcrete i glina to dwa nasiąkliwe, kruche materiały; wapno je izoluje i zabezpiecza;
  • tynk wapienny ma wysoką paroprzepuszczalność, ale też zdolność do odprowadzania wilgoci w sposób bardziej kontrolowany niż tynk gliniany;
  • wapno w pierwszej warstwie daje lepszą odporność mechaniczną przy samej ścianie — szczególnie ważne w narożach, przy drzwiach i oknach;
  • dawna zasada murarska mówiła, by przechodzić od twardszego do bardziej miękkiego materiału.

Więcej o tym pisaliśmy tu: Hempcrete — jak zrobić beton konopny i czy warto?

Jak widać, na niektóre z poruszanych przez niego tematów do dziś — po kilkudziesięciu latach! — spierają się fachowcy ze świata naturalnego budownictwa. A konopie to tylko jeden z tematów, które pochłaniały zmarłego przed kilkoma laty Wolfa Jordana…

Warto zauważyć: Wątki, które poruszał Wolf Jordan — kolejność warstw, rola wapna, zachowanie wilgoci i odporność tynków naturalnych — do dziś są przedmiotem dyskusji w środowisku budownictwa naturalnego.

Druga pasja Wolfa Jordana: pigmenty

Choć najsłynniejszy jest dzięki odkryciom związanym ze stawianiem domów z hempcrete, pod koniec życia prowadził firmę sprzedającą naturalne barwniki.

Dla niego to nie były zwykłe farby; w ultramarynie czy ochrze widział najcenniejszy prezent natury, który umieli wykorzystać już starożytni. Niektóre myśli są uchwytne tylko dla wtajemniczonych, co tylko uzmysławia, że duża część jego dziedzictwa jeszcze czeka na odkrycie.

„Kolory pigmentów idealnie odpowiadają kolorom czakr; naturalnie obecne w farbie tony odzwierciedlają niewidzialne kolory, ultrafiolet i podczerwień, które są poza spektrum. Nie widzimy całego tego piękna, ale możemy je odczuć” — mówił Wolf Jordan, dodając, że „sam by tego nie wymyślił”, a inspirowały go odkrycia sięgające starożytnego Egiptu.

Ciekawostka: Dla Jordana pigmenty nie były wyłącznie dodatkiem kolorystycznym. Widział w nich połączenie rzemiosła, natury, historii i dawnych sposobów rozumienia świata.

Więcej o metodzie Wolfa Jordana

Mówiąc o swoich początkach, Jordan zawsze wracał do zapachu terpentyny i pędzli moczonych w oleju lnianym w pracowni dziadka, znanego belgijskiego malarza. Dla jednych to kontrowersyjny wizjoner, dla innych po prostu dobry rzemieślnik — ale i to bardzo dużo w dzisiejszym świecie. Zmarł w wieku 75 lat w 2023 r.

Aby dowiedzieć się więcej o metodzie Wolfa Jordana, można sięgnąć do jego wykładów; wiele wciąż da się znaleźć na YouTube, choć nie wiadomo, czy tak będzie zawsze… Dlatego tym tekstem chcieliśmy przybliżyć jego sylwetkę, a w specjalnym poradniku opisać technikę tadelaktu, o której tak chętnie opowiadał Jordan:

Źródła

  • Lilibet Clarke, Caroline Edge, Vicarious Travels: Wolf Jordan, Plaster Master of Belgium, HempBuild Magazine, 2023.
  • Kehrt Reyher, Historic Build Project at Poland’s HT Center will expand facilities, HempToday, 2018.
Przewijanie do góry